Tech TutorBangla Web Documentation
Portfolio
HomeHTMLCSSTailwind CSSJavaScriptTypeScriptReactNext.jsNode.jsExpressSocket.IOExpoWordPressPostgreSQLPrismaPostgresNestJSMongoDBDockerTanStackTanStack TableRTK QueryGitGitHub
  • JavaScript Documentation48টি অধ্যায়
প্রযুক্তি নির্বাচন
HomeHTMLCSSTailwind CSSJavaScriptTypeScriptReactNext.jsNode.jsExpressSocket.IOExpoWordPressPostgreSQLPrismaPostgresNestJSMongoDBDockerTanStackTanStack TableRTK QueryGitGitHub
  • Introduction
  • JavaScript কী?
  • Syntax & Comments
  • Variables
  • Data Types: Basics
  • Data Types: Conversion
  • Data Types: Advanced
  • Strings
  • Numbers & Math
  • Date & Time
  • Operators
  • Conditions
  • Loops
  • Functions: Basics
  • Functions: Intermediate
  • Functions: Advanced
  • Scope & Hoisting
  • Closures & this
  • ES6+ Modern
  • Arrays: Basics
  • Arrays: Intermediate
  • Arrays: Advanced
  • Objects: Basics
  • Objects: Intermediate
  • Objects: Advanced
  • Class: Basics
  • Class: Intermediate
  • Class: Advanced
  • DOM: Basics
  • DOM: Intermediate
  • DOM: Advanced
  • Events: Basics
  • Events: Intermediate
  • Events: Advanced
  • Async JavaScript
  • Promise
  • Async / Await
  • Fetch API
  • JSON
  • Modules
  • Browser Storage
  • Event Loop Deep
  • Prototype Chain
  • Iterators & Generators
  • WeakMap, WeakSet, Proxy
  • Error Handling
  • Practice Problems
  • Mini Projects
  • Basics
  • Functions & Scope
  • Types & Syntax
  • Arrays & Objects
  • Advanced
  • Functional Programming
  • Objects & Symbols
  • Async Deep Dive
  • Modern JavaScript
  1. Docs
  2. JavaScript
  3. JavaScript Operators (অপারেটর)
JavaScriptBeginner

JavaScript Operators (অপারেটর)

Arithmetic, assignment, comparison, logical, ternary — JavaScript-এ অপারেটরের সম্পূর্ণ বাংলা গাইড।

18টি অংশবাংলা ভাষায়

অপারেটর হলো সেই চিহ্ন যা মানগুলোর সাথে অপারেশন করে — যোগ, তুলনা, মিলানো ইত্যাদি।

Arithmetic অপারেটর

let a = 10;
let b = 3;

console.log(a + b);  // 13  যোগ
console.log(a - b);  // 7   বিয়োগ
console.log(a * b);  // 30  গুণ
console.log(a / b);  // 3.33 বিভাগ
console.log(a % b);  // 1   ভাগশেষ
console.log(a ** b); // 1000 ঘাত

Assignment অপারেটর

let x = 5;
x += 3;   // x = x + 3  → 8
x -= 2;   // 6
x *= 2;   // 12
x /= 3;   // 4
x++;      // 5 (1 বাড়াও)
x--;      // 4 (1 কমান)

Comparison অপারেটর

console.log(5 == "5");   // true  (মানে মাত্র)
console.log(5 === "5");  // false (মানে ও টাইপ)
console.log(5 !== 3);    // true
console.log(5 > 3);      // true
console.log(5 >= 5);     // true

Logical অপারেটর

const age = 25;
const hasTicket = true;

console.log(age >= 18 && hasTicket); // true  (উভয়)
console.log(age < 18 || hasTicket);  // true  (যেকোনো এক)
console.log(!hasTicket);             // false (বিপরীত)

Ternary অপারেটর

const score = 80;
const result = score >= 60 ? "পাস" : "ফেল";

console.log(result); // "পাস"

Nullish Coalescing (??)

const name = null;
const fallback = name ?? "অতিথি";

console.log(fallback); // "অতিথি"

// ?? শুধু null/undefined-এর জন্য — 0 বা "" override করে না!
const count = 0 ?? 10;
console.log(count); // 0

const text = "" || "ডিফল্ট";   // || falsy-তে applies
const text2 = "" ?? "ডিফল্ট";  // ?? null/undefined-তে
console.log(text);  // "ডিফল্ট"
console.log(text2); // ""

?? দেয় ডিফল্ট মান যখন বামপাশ null বা undefined। ||-এর মতো falsy (0, "") মানে বদলায় না — তাই সংখ্যা/টেক্সটের ডিফল্টে ?? নিরাপদ।

Optional Chaining (?.)

const user = {
  name: "রহিম",
  address: { city: "ঢাকা" },
};

// user.address না থাকলেও error ছাড়বে না
console.log(user.address?.city); // ঢাকা
console.log(user.phone?.number); // undefined

// array/function-ও
const list = [10, 20];
console.log(list?.[3]);     // undefined
const fn = null;
console.log(fn?.());         // undefined (error নয়)

?. চেইনের কোনো অংশ null/undefined হলে পুরো expression undefined দেয় — crash না করে। chain-এ মাঝের কোনো ধাপ নিশ্চিত না হলে ব্যবহার করুন।

== নাকি ===

সবসময় `===` ও `!==` ব্যবহার করুন — == টাইপকে আগে-পরে পরিবর্তন করে ফেলে, যা অপ্রত্যাশিত ফল দিতে পারে।

শেষ প্যারায় নিজে practice করুন — কোড কপি করে নিজের এডিটরে চালিয়ে দেখুন।
আগেরDate & Time (তারিখ ও সময়)পরেরJavaScript Conditionals (শর্ত)
এই পেজে
Tech Tutor

বাংলায় ওয়েব ডেভেলপমেন্ট ডকুমেন্টেশন শিখুন — ধাপে ধাপে।

Homeসব ডকুমেন্টেশনQuick Startআমার নোটস

© 2026 Tech Tutor. বাংলায় শিখুন, বাংলায় গড়ুন।

mdanamolhasan1998@gmail.com