Tech TutorBangla Web Documentation
Portfolio
HomeHTMLCSSTailwind CSSJavaScriptTypeScriptReactNext.jsNode.jsExpressSocket.IOExpoWordPressPostgreSQLPrismaPostgresNestJSMongoDBDockerTanStackTanStack TableRTK QueryGitGitHub
  • Express Documentation22টি অধ্যায়
প্রযুক্তি নির্বাচন
HomeHTMLCSSTailwind CSSJavaScriptTypeScriptReactNext.jsNode.jsExpressSocket.IOExpoWordPressPostgreSQLPrismaPostgresNestJSMongoDBDockerTanStackTanStack TableRTK QueryGitGitHub
  • Introduction
  • Installation
  • Routing
  • Middleware
  • Request & Response
  • Static Files
  • Router
  • Error Handling
  • Template Engines
  • Body Parsing
  • File Upload
  • CORS
  • Database
  • Validation
  • Authentication
  • Security
  • REST API
  • Performance
  • Testing
  • Best Practices
  • Project
  • Interview
  1. Docs
  2. Express
  3. Express Request ও Response
ExpressIntermediate

Express Request ও Response

req object properties, res methods, headers, status codes — Express request/response বাংলায়।

11টি অংশবাংলা ভাষায়

Express-এ request handler-এ দুটি মূল object পাই: req (request) ও res (response)। এদের properties ও methods জানা খুব জরুরি।

Request Object (req)

Propertyকাজ
req.paramsURL parameters (:id)
req.queryQuery string (?page=2)
req.bodyPOST body (JSON/form)
req.headersসব request headers
req.methodHTTP method
req.urlFull URL
req.pathURL path (query ছাড়া)
req.ipClient IP address
req.cookiesCookies (cookie-parser লাগবে)
app.get("/users/:id", (req, res) => {
  console.log(req.params);   // { id: "5" }
  console.log(req.query);    // {}
  console.log(req.method);   // "GET"
  console.log(req.path);     // "/users/5"
  console.log(req.ip);       // "::1"
  console.log(req.hostname); // "localhost"

  res.json({
    param: req.params.id,
    query: req.query,
    headers: req.headers["user-agent"],
  });
});

Response Object (res)

Methodকাজ
res.send()String/HTML/Buffer পাঠানো
res.json()JSON data পাঠানো
res.status()Status code set
res.jsonStatus()2 মিলে status + JSON
res.redirect()অন্য URL-এ পাঠানো
res.sendFile()File পাঠানো
res.render()Template render
res.end()Response শেষ
res.set()Header set
res.cookie()Cookie set

Response Examples

// send text
res.send("Hello!");

// send JSON
res.json({ success: true, data: [1, 2, 3] });

// status + json
res.status(201).json({ message: "তৈরি হয়েছে" });

// redirect
res.redirect("/login");

// send file
res.sendFile(path.join(__dirname, "file.pdf"));

// set header
res.set("X-Custom-Header", "value");
res.set({
  "X-One": "1",
  "X-Two": "2",
});

Status Codes

Codeঅর্থকখন
200OKসফল GET
201Createdসফল POST
204No Contentsuccess কিন্তু body নেই
400Bad Requestclient ভুল input
401Unauthorizedlogin লাগবে
403Forbiddenpermission নেই
404Not Foundroute নেই
409Conflictduplicate data
500Server Errorserver crash
যেকেন res.json() vs res.send()

JSON-এর জন্য সবসময় res.json() ব্যবহার করুন — platform সঠিক Content-Type set করবে। res.send(obj)-ও কাজ করে তবে json() cleaner।

শেষ প্যারায় নিজে practice করুন — কোড কপি করে নিজের এডিটরে চালিয়ে দেখুন।
আগেরExpress MiddlewareপরেরExpress Static Files
এই পেজে
Tech Tutor

বাংলায় ওয়েব ডেভেলপমেন্ট ডকুমেন্টেশন শিখুন — ধাপে ধাপে।

Homeসব ডকুমেন্টেশনQuick Startআমার নোটস

© 2026 Tech Tutor. বাংলায় শিখুন, বাংলায় গড়ুন।

mdanamolhasan1998@gmail.com